Уруок тиэмэтэ:

Сэмэн Данилов уонна норуоттар доҕордоһуулара. Дружба литератур-дружба народов

Кылаас:

8 кылаас

Уруок тиибэ:

Саҥа теманы кытта билсии.

Уруок ньымата:

Куолаан, бөлөҕүнэн үөрэтии.

Уруок сыала:

Сэмэн Данилов саха литературатын сайдыытыгар киллэрбит кылаатын билиһиннэрии.

Уруок тэрилэ:

Презентация, суруйааччы кинигэтэ, бөлөҕүнэн үлэлииргэ түҥэтиллэр матырыйааллар - тиэкистэр, сахалыы-нууччалыы тылдьыт, уруһуйдуур тэрил

Үөрэх предметин үөрэтии түмүгэ:

Тустаах үөрэх предметин үөрэтии түмүгэ:

Үөрэх сатабылларын сайыннарыы түмүгэ:

Ытык өйдөбүллэри иңэрии түмүгэ:

-үлэ көрүңэр сыал- сорук туруорунар, былаанныыр, түмүгүн сабаҕалыыр, үлэтин хонтуруолланар, сыаналана үөрэнэр;

-үлэ кэмигэр бодоруһуу сиэрин тутуһан, бииргэ үлэлиир кыахтанар;

- диалог (кэпсэтии, санаа үллэстии, ыйыталаһыы, о.д.а.) арааһын сатаан туһанар;

- санарар тылын сааһылаан дьон иннигэр сатаан санаатын үллэстэр;

-тугу билэрин-билбэтин, тугу ситэри үөрэтиэхтээҕин арааран өйдүүр.

Бодоруһуу ньымата.

Уруок түһүмэҕэ

Учуутал тэрийэр үлэтэ

Үөрэнээччи үлэтэ

Оҕо иҥэринэр сатабыллара (УУД)

ТэрээҺин. Уруокка киирии.

ВС. Үтүө күнүнэн!

ЛП. Добрый день!

ВС. Оҕолоор, бүгүҥҥү уруокпут, бэлиэтии көрбүккүт курдук, атын күннээҕи уруоктарбытыттан ураты буолуоҕа. Бүгүҥҥү уруогу биһиги Лена Петровналыын иилээн-саҕалаан ыытыахпыт. Ол аата...

ЛП. Поэтому наш урок будет проведен на русском и якутском языках. Мы надеемся, что вы активно будете участвовать на уроке, высказывать свои мысли, повысите познавательную активность.

ВС. Биһиги уруокпутун маннык хоһоонунан саҕалыахпытын баҕарабыт.

ВС. Мин сахабын.

Мин ырыам сахалыы сатарыыр.

Баай тыл-мин тылым,

Ол эрээри, ардыгар...

(ардыгар, атастаар)

Дьадайар, тардыастыыр.

Оччоҕо дууһабар

Оргуйар санаабын

Нууччалыы тобулан,

Толорон туойабын...

ЛП. Я ко всем наукам ключ имею,

Я со всей вселенною знаком-

Это потому. Что я владею

Русским всеохватным языком.

Я умею говорить по русски,

Потому беседовать могу

С братом-негром, с докером французским,

С другом на кубинском берегу.

Наш союз-союз свободных наций

С алым стягом братства на древке,

Меж собой привыкших изьясняться

На великом русском языке.

ВС. Оҕолоор, эһиги иһиттигит

“Нууччалыы мин билиим” хоһоон сахалыы уонна нууччалыы тылбааһыттан быһа тардыыны. Оҕолор, хоһоон ис хоһооно туох туһунан эбитий?

ЛП. Для чего нужно знание русского языка и общение на русском языке?

А вы знаете, этот 2026 год обьявлен годом…..чего?

Оҕолор болҕойон истэллэр. Тирэх ыйытыыларга эппиэттииллэр. Уруок тиэмэтин быһаараллар.

-Нуучча тыла

-Араас омугу кытта кэпсэтэргэ, доҕордоһорго наада

-чтобы общаться с людьми других народов

Турукка киирии сатабыла.

Сонурҕатыы

ВС. “Нууччалыы мин билиим” хоһоон ааптара ким буолуой?

(оҕолор ыарырҕатар түгэннэригэр суруйааччы хаартыската көстөр) (1 слайд)

ВС. Бу хоһоон ааптара саха народнай суруйааччыта, саха литературата сайдыытыгар сүҥкэн кылааты киллэрбит, биһиги литературабыт атын омук литературатын кытта тэҥҥэ сайдарыгар, киэҥ эйгэҕэ тахсарыгар элбэх үлэни ыыппыт, араас омук суруйааччыларын кытта элбэхтэ алтыспыт, истиҥник доҕордоспут Семен Петрович Данилов буолар.

ЛП. И сегодня мы будем говорить об этом замечательном человеке, народном поэте, переводчике Семене Данилове и о его литературной связи с писателями других национальностей. И к этому подходит лозунг Союза псиателей того времени “Дружба литератур-дружба народов” .

ВС. Семен Данилов туһунан тугу билэҕитий? Ханна төрөөбүт суруйааччыный?

ЛП. Я вкратце расскажу, как маленький этап моей жизни связан с именем Семена Данилова. (рассказывает 2 мүн) (2 слайд)

-улуус, оскуола, нэһилиэк, дьиэ, алаас, хоһоон күрэҕэ.

ВС. Оҕолор истибиттэригэр тирэҕирэн бэрэбиэркэлиир блиц ыйытык.

-Төрөөбүт улууһа?

-Төрөөбүт алааһа?

-Төрөөбүт нэһилиэгэ?

-Кини аатын ханнык оскуола сүгэрий?

-Суруйааччы төрөөбүт нэһилиэгэр 80-с сылларга кини аатын үйэтитэргэ туох тэриллибитий, туох тутуллубутуй?

Оҕолор эппиэттииллэр.

Сэмэн Данилов

Суруйааччы олоҕуттан тирэх бэлиэтээһиннэри болҕойон истии. Суруйааччы туһунан эбии билэн кэлэргэ кэрэхсэбили үөскэтии.

Горнай

Бор

Мытаах

Бэрдьигэстээх

Музей-библиотека

Мемориальнай балаҕан

Матырыйаалы кытта үлэ

ВС. Суруйааччыны кытта билсиибитин билигин салгыы бөлөххө үлэлээн кэҥэтиэхпит.

Биһиги эһиэхэ саха народнай суруйааччылара, Сэмэн Данилов биир дойдулааҕа Савва Тарасов сахалыы суруйуутуттан быһа тардыылары уонна саха народнай суруйааччыта Наталья Харлампьева нууччалыы тиэкиһиттэн быһа тардыылары биэрэбит. Сорудаҕын көрүҥ, кэрчиги болҕойон ааҕыҥ. (5 мүн)

Бөлөх кэпсиир, ыйытыыларга эппиэттиир кэмигэр аахпыт тиэкистэрин ис хоһоонун арыйар слайдалар көстөллөр. Учуутал хас бөлөх кэнниттэн түмүктээн иһэр. (7 мүн)

1, 2 бөлөх кэннэ түмүктүүр -ЕЛП

3, 4 бөлөх кэннэ түмүктүүр ПВС

ЛП. После работы над текстами по группам к какой мысли вы пришли-какая общая тема связывает все эти тексты?

ВС. Сойуус суруйааччыларын оччотооҕу кэмин лозуна “Дружба литератур-дружба народов”. Ону саха литературатыгар дьиҥнээхтии уонна толору олохтообут киһинэн Сэмэн Данилов буолар.

Оҕолор, билигин эһиги бөлөҕүнэн анал идэлээх дьоҥҥо арахсан үлэлиэххит. (бэлиэлэлиринэн туран арахсаллар, 1 мүн)

(Олорбуттарын кэннэ карточкалар ууруллаллар, сорудахтара этиллэр).

Оҕолор, эһиэхэ Сэмэн Данилов хоһоонуттан быһа тардыы бэрилиннэ. Үчүгэйдик болҕойон ааҕаҕыт, үлэлиигит.

1 литературоведтар (сахалыы, нууччалыы хоһоон ырытыыларын ыйынньыга)

2 тылбаасчыттар (сахалыы-нууччалыы тылдьыт)

3 худуоһунньуктар (альбом илииһэ, маркер)

4 хоһоонньуттар

(7 -10 мүн)

Бэриллибит тиэкистэри болҕойон ааҕаллар. Сорудаҕынан бэлэмнэнэллэр.

1 бөлөх сахалыы ааҕар-нууччалыы кэпсиир.

2 бөлөх сахалыы ааҕар, ыйытыыларга нууччалыы эппиэттиир.

3 бөлөх нууччалыы ааҕар-сахалыы кэпсиир.

4 бөлөх нууччалыы ааҕар, ыйытыыларга сахалыы эппиэттиир.

Оҕолор эппиэттэрэ

Физкультминутка-туран миэстэ уларыталлар.

“Куһаҕан омук диэн суох” хоһоону истэригэр болҕойон ааҕаллар.

Хоһоон ырытыытын сахалыы эбэтэр нууччалыы талан оҥороллор.

Харанан бэлиэтэммит икки бүтэһик кэрчиги нууччалыы тылбаастыыллар.

Хоһоон ис хоһоонунан уруһуй оҥороллор.

Хоһоону үллэстэн дорҕоонноохтук ааҕаллар, ыйытыы толкуйдуулар.

Үлэлэрин бөлөҕүнэн тахсан кэпсииллэр (10 мүн)

Тэтимнээх өйдөөн ааҕыыта сайдар. Кэпсиир, саҥарар дьоҕурун сайыннарар. Тиэкистэн сөптөөх эппиэти була үөрэнэр.

Ырытар, толкуйдуур

Тылдьытынан үлэлиир сатабылы иҥэринэр.

Толкуйдуур, уруһуйдуур

Билиини тургутуу

ЛП. Бүгүҥҥү уруокка ылбыт билиигитин тургутан көрүөхпүт. (нуучч)

-

-Когда и где состоялось первое общение с другими народами?

-Имя какого деятеля носит Литературный институт, в котором учился Семен Данилов?

-Чему способствовала дружба Семена Данилова с коллегами-литераторами разных национальностей?

-Какие человеческие качества Семена Данилова вы выделили?

ВС. Оҕолоор, бүгүҥҥү уруокка саха народнай суруйааччыта Семен Петрович Данилов араас омук ааттаахтарын кытта алтыһыытын, доҕордоһуутун уонна ол доҕордоһуу туох түмүктээх буолбутун билистибит. Кини “Куһаҕан омук диэн суох” диэн хоһоонун тула үлэлээтибит.

Ылбыт билиилэригэр олоҕуран, ыйытыыларга эппиэттииллэр.

Алдан, шесть лет

Максим Горький

Развитию якутской литературы и укреплению творчества между народами

Дружелюбный, общительный,

Бэйэ сатабылын көрдөрөр, аахпытыттан, билбититтэн түмүк таһаара үөрэнэр.

Сыаналааһын

Бэйэтин кыаҕын сөпкө сыаналанар.

Түмүк

Саха народнай поэта, Сэмэн Данилов биир дойдулааҕа Савва Тарасов маннык этэн турар: «Семен Данилов - биһиги уһулуччулаах национальнай поэппыт. Россияҕа уон улуу поэт баар буолла5ына, биирдэрэ - Семен Данилов, Россияҕа биэс улуу поэт баар буолла5ына, биирдэрэ - Семен Данилов.. Кини аата Расул Гамзатов, Мустай Карим, Кайсын Кулиев, Давид Кугультинов ааттарын кытта өрүү бииргэ ааттанар».

Лозунг "Дружба литератур - дружба народов" теперь вспоминают редко. Но как показала жизнь, дружба литератур возникает там, где есть дружба поэтов. Казалось бы, это очень зыбкая вещь - дружба стихотворцев, но именно она является основой для понимания друг друга людей разный национальностей.

Созвездие друзей Семена Данилова было ярким, талантливым и разным. Но для того, чтобы собрать вокруг себя подобную россыпь, надо было быть Семеном Даниловым. Человеком, который умел дружить.

Дьиэҕэ үлэ

Дьиэҕэ үлэ. Уруокка бэриллибит хоһооҥҥо Оҥоһуу өйү (ИИ) туһанан хартыына оҥоруу.

Дьиэҕэ үлэ сорудах ылан, сөпкө суруйан, Оҥоһуу өйүнэн хартыына оҥорор.